Месяц: Январь 2020
-
Иктисодиёт ва муносибатхои ичтимои дар Импперияи Рим дар асрхои I — II
Дар асрҳои I – II империяи Рим давраи баландтарини нашъунамо ва васеъшавии худро аз сар мегузаронид: ҳокаимияти Рим (imperium Romanum) дар Аврупои Ғарбӣ ва Ҷанубӣ ва Африқои Шимолӣ паҳн гардида буд. Ин вақт дар тамоми ин фазои бузург — аз соҳилҳои холии Шимолии Шотландия то қумистони Саҳрои Кабир дар ҷануб…
Муфассалтар » -
Хукмронии Марк Аврелий ва писари у Коммод.
Оғози бӯҳрони империяи рим Соли 138 дар зарфи камтар аз ним соли вафоташ Андриан Тит Аврелий Антонинро, ки бештар бо номи Антонина Пия маълум аст, писар хонда ва меросхӯри худ таъйин кард, ба он шарте, ки ӯ дар навбати худ Марк Анния Вера (императори оянда Марк Аврелий) ва Лутсия Вера)-ро…
Муфассалтар » -
Хукмронии императорон Траян ва Адриан. Ташаккул ёфтани низоми бюрократии империя
Сенаторҳои Рим аз ба қатл расонида шудани Доминитсий истифода бурданд, то ки ба тахт одамеро аз байни худ шинонанд. Ин одам шахси пиронсол сенатор Коксей Нерва буд. Вале ҳукмронии ӯ на онқадар тул кашид (солҳои 96 – 98), вале Нерва фурсат ёфт, ки ду кори муҳимро ба ҷо биёрад. Якум,…
Муфассалтар » -
Пурзуршавии хокимияти император дар ахди Флавийхо
Баъди ҷанги начандон дуру дарози шаҳрвандӣ (солҳои 68 – 69), ки дар рафти он якчанд ҳокими ноӯҳдабаро (Галба, Отон, Вителий) иваз шуда, ба тахту тоҷро сулолаи нав – Флавияи ба таври боэътимод ишғол нумуд. Империяи якум аз хонадони Флавияҳо Тит Флавий Веспасиан (солҳои 69 – 70) баромади ашрофӣ надошта, аз…
Муфассалтар » -
Империяи Рим дар ахди Тиберий
Ҷойгири Август Тиберий (солҳои 14 – 37) мешавад, ки мавсуф писари завҷаи Август Ливия аз никоҳи аввал бо Клавдий Нерон буд. Аз афти кор ӯ барои принсепс меросхури муроди дил набуд, вале марги барвақтаи ҳамаи довталабонро ба тахту тоҷ – ҷияни Август Марселла, дӯсти ӯ Агрипп, писарони Агрипп ва Юлия…
Муфассалтар » -
Принсипати Август (солхои 30 – 14 то милод). Таъсиси хокимияти оли
Марги Антоний ва Клеопатра дар Миср тобистони соли 30-юми то милод Октавиан Августро дар тамоми давлати Рим ба шоҳи ҳокимияташ номаҳдуд табдил медиҳад, вале дар айни замон, бо тамоми ихтилофаш масъалаи ташкили ҳокимиятро ба миён гузошт. Дар баробари ин меросхӯри Юлий Сезар бо роҳи ташкили ягон хел мансаби нави фавқулодда…
Муфассалтар » -
Диктатураи Сезар (солхои 48 – 44 то милод)
Дар тҳокимияти худ Сезар ба Сулла пайравӣ кард: баъди Фарсал ӯ ба мӯҳлати номуайян диктатор эълон карда шуд, баъди Мунда бошад, — диктатори абадӣ (dictator perpetuus) эълон карда мешавад. Ғайр аз ин, соли 48 то милод Сезар ба таври доимӣ вазифаи консулиро иҷро карда меомад, ҳокимияти якумраи трибунро мегирад, сензор…
Муфассалтар » -
Лашкаркашии Сезар ба Галлия ва Рим дар солхои 58 – 51 асри 1 то милод)
Соли 58 то милод Сезар Римро тарк карда ва ба Галлияи Нарбон раҳсипор мешавад. Худи ҳамон сол, аз кушиши гелветҳо, яке аз қабилаҳои галлӣ, истифода бурда, ба воситаи заминҳои музофоти Рим гузашта, Сезар ба ишғоли бо ном Галлияи Ҷингиламуй (Косматый) (Gallia comata) оғоз кард, ки он аз соҳилҳои уқёнуси Атлантика…
Муфассалтар » -
Триумвирати якум (соли 60 то милод) ва консулгарии Сезар (соли 59 то милод)
Муваффақияти аълодараҷаи сиёсии Сисерон дар соли 63то милод дар як вақт ҳам қонунидошт ва ҳам тасодуфӣ буд. Қонуният аз ҳамон сабаб дошт, ки Сисерон дар баробари Красс, Помпей, Сезар, Катаном ба он насли сиёсатмадорон ва арбобони Ҷумҳурии Рим тааллуқ дошт, ки ба мавдони Ҷумҳурии дар солҳои 70 – 60 асри…
Муфассалтар » -
Шуриши Спартак (солхои 73-71 то милод)
Солҳои 80 золимонаю хунини асри I то милод барои римиҳо бо солҳои 70-уми пешазмилоди нисбатан орому осоиштаи ҳамин аср иваз шуд. Вале дар ин даҳсола низ барои Ҷумҳурӣ воқеаҳои муҳим рух доданд, ки яке аз онҳо шӯриши ғуломон дар зери роҳбарии Спартак мебошад. Маъдумоти мо дар бораи шӯриши машҳури антиқии…
Муфассалтар » -
Муборизаи Мария ва Сулла. Диктатураи Сулла(солхои 82 – 79 то милод)
Муборизаи Мария ва Сулла марҳалаи ҳудуди марҳалаи нав гардид дар рушди давлати Рим. Он бори нахуст ба ҷанги ҳшаҳрвандии ҳақиқӣ оварда расонида, дар он артиши сершумор истифода бурда шуд, ки дар Ҷумҳурӣ ба режими ҳокимияти шахсӣ оварда расонид ва дар натиҷаи ин одамони зиёд қурбон шуданд. Гай Мария (наздики солҳои…
Муфассалтар » -
Чанги шахрванди дар Рим (солхои 133 – 30-юми то милод). Барпошавии диктатураи Юлий Сезар
ШӮРИШИ ҒУЛОМОН ДАР СИТСИЛИЯ (СОЛҲОИ 136-132 ВА 104 – 100 ТО МИЛОД) Оқибати муҳими гулгулшукуфии муносибатҳои ғуломдорӣ дар Рим ва дар як вақт ифодаи буҳрони ҷумҳурии Рим ҷангҳои ғуломон шуданд. Шӯришҳои ғуломон дар таърихи дунёи қадим бисёр рух додаанд, III то милод вале ба он дараҷае, ки дар Ҷумҳурии Рим…
Муфассалтар » -
Рим дар замони ишғолгарихои бузург (солхои 264 – 133 то милод)
КАРФАГЕН – РАҚИБИ АСОСИИ РИМ Марҳалаи нав дар таърихи Рим замони ишғолгариҳои бузург аз оғози ҷангҳои бисёрсолаи Рим бо Карфаген, ки он мустамликаи бузурги Финикия дар Африқои Шимолӣ буд, сар мешавад. Гузашта аз ин, маҳз се ҷанги Рим бо Карфаген, ки римиҳо аҳолии онро пунҳо ё пуниҳо меномиданд, воқеаи аз…
Муфассалтар » -
Чумхурии барвактаи Рим (солхои 509-264 то милод)
АФТИДАНИ ҲОКИМИЯТИ ШОҲ ДАР РИМ ВА БАРПОШАВИИ ҶУМҲУРӢ Марҳалаи шоҳӣ дар Рим дуним аср идома дошт ва он соли 509 то милод. сарнагун карда шуда, ба ҷояш ҷумҳурӣ барпо гардид. Дар бораи ин воқеаи муҳими таърихӣ қиссаю ривоятҳои аҷоибу ғароиби воқеӣ вуҷуд доранд. Дар байни онҳо исми номвари римӣ Лукретсий…
Муфассалтар » -
Чамоаи рим дар давраи шохи (солхои 753 –509 то милод)
АХБОРОТИ ТАЪРИХӢ ДАР БОРАИ ҲАФТ ШОҲИ РИМ Мувофиқи сарчашмаю анъанаҳои таърихӣ давраи шоҳии Рим 224 сол давом карда, солҳои ҳукмронии 7 шоҳро дар бар гирифтааст: Ромул, Нума Помпилий, Тулл Гостилий, Анк Мартсий, Лутсий Тарквиний Приск, Сервий Туллий ва Тарквинияи Бовиқор. Барои ҷамоаи Рим ду шоҳи аввал соҳиби эътибори хеле калону…
Муфассалтар » -
Рими барвакта
МУҲИТИ ТАБИИЮ ҶУҒРОФӢ ВА ТАЪРИХИИ РИМИ ҚАДИМ Италия дар нимҷазираи Апенин воцеъ гардида, яке аз се нимыазирае мебошад, ки аз шимол то ҷануб ба даруни баҳри Миёназамин дар масофаи хеле дур воридгардида буд. Дарозии нимҷазираи Апенин тахминан 1000 километр ва бараш дар қисмати миёнаҷой на зиёдтар аз 150 километрро ташкил…
Муфассалтар » -
Санъати Византия дар асрхои IV — V
САНЪАТИ ТАСВИРӢ ВА МЕЪМОРӢ Асарҳои санъати Византия, ки дар асрҳои аввали мавҷудияти давлати Византияофарида шудаанд, шумораи ками онҳо то замони мо боқӣ мондаанд. Ва он аз ёдгориҳои санъати тасвирӣ ва меъморӣ боқӣ мондаанд, аксарияти онҳо дар худ нишонаҳои хеле баъдинаро инъикос намудаанд. Бинобар ин, бисёр вақт мазмуни аввалаи он чиро,…
Муфассалтар » -
Адабиёти Византия дар асрхои III – V
АНЪАНАҲО ВА САМТҲО ДАР АДАБИЁТИ ВИЗАНТИЯ Барои адабиёти Византияи асрҳои III– V васеъгӣ ва бисёржанра хос аст: он аз рисолаҳои моҳияти таърихидошта, илоҳишиносӣ, фалсафӣ, натурфалсафа вв ғайраҳои зиёд иборат буд. Ин адабиёт аз рӯи этнолингвистӣ бо гуногунӣ, ва сермиллатӣ фарқ мекард. Хатти асосии он забони юнонӣ буд, чунки барои аксарияим…
Муфассалтар » -
Маориф ва илми Византия дар асрхои IV – VI
МАКТАБ ВА МАОРИФИ ВИЗАНТИЯ Махсусияти муҳимтарини маорифи Византияи индавраинаро бояд дар бо беш аз пеш иваз намудани низоми маорифи аз замони эллинистӣ меросмондаи бутпарастӣ ба низоми нави маориф, ки дар зери сарпарастии калисо ба манфиати мутлақият ташкил карда шуда буд. Кушиши калисо баҳри решакан кардани таҳсилоти бутпарастӣ ва онро ба…
Муфассалтар » -
Рушди шахрхо ва муносибатхои ичтимоию иктисоди дар Византия
РУШДИ ШАҲРҲОИ ИМПЕРИЯИ ВИЗАНТИЯ Яке аз хусусиятҳои муҳимтарини Византияи асрҳои IV — V мақоми бузурги шаҳрҳо дар ҳаёти иқтисодӣ, сиёсӣ ва мадании он мебошад. Дар муқоиса ба қисмати ғарбии империяи Рим, ки дар он ҷо ин вақт ҳаёти шаҳрӣ рӯ ба таназзул ниҳода, ҳаёти шаҳрӣ хомӯш мегардид, иқтисод бо тезии…
Муфассалтар » -
Сохти кишоварзи (аграри) дар Византия дар асрхои III – V
РУШДИ НЕРӮҲОИ ИСТЕҲСОЛКУНАНДАИ КИШОВАРЗИИ ВИЗАНТИЯ БАЪДИ БӮҲРОНИ АСРИ III Бӯҳрони асри III гарчанде мисли Ғарб набошад ҳам, бо вуҷуди ин, ба соҳаи кишоварзии он вилоятҳое, ки ба ҳайати Византия дохил шуда буданд, таъсири манфӣ расонид. Иншоотҳои обёрӣ рӯ ба таназзул ниҳоданд, маданияти заминдорӣ ва технологияи истифодаи он ақиб монд, бо…
Муфассалтар » -
Сиёсати дохили ва хоричии Византия дар нимаи аввали асри V
ВОҚЕАҲОИ СИЁСӢ ДАР СОЛҲОИ ОХИРИНИ ҲУКМРОНИИ ИМПЕРАТОР АРКАДИЙ. АРХИЕПИСКОП ЗЛАТОУСТ Рузҳои моҳи июли соли 400 дар тақдири Константинопол Константинопол гардиши куллӣ буданд – ба востготҳо муяссар нашуд, ки дар ҷои он королии варварҳои истилогарро ташкил намоянд. Бале, хатар аз Константинопол бартараф карда шуд, лекин аз Балкан – не. Дар он…
Муфассалтар » -
Вазъи дохили ва хоричии давлати Византия дар асри IV
ТАҚСИМОТ БА ДУ ДАВЛАТ ВА ИСТИҚЛОЛИЯТИ ВИЗАНТИЯ. ҲУКМРОНИИ КОНСТАНТИН Ғуломдории мурдаистода ҳанӯз имкон дошт рушди муносибатҳои нави ҷамъиятиро боздорад. Ин нишондод дар дарки моҳияти дохилии сиёсати империяи Рим дар асрҳои IV — VI муайянкунанда мебошад. Синфи ҳукмрон дар шароити рӯ ба таназзул ниҳодани шаклҳои қаблии ҳаёти иҷтимоию иқтисодӣ ҳам аз…
Муфассалтар » -
Сохтори ичтимоию сиёси ва ташкилии маъмурии империяи Византия дар асрхои IV – V
СОХТИ СИЁСИИ ИМПЕРИЯ Империяи Византияи асрҳои IV – V мутлақияти марказонидашудаи ҳарбию бюрократӣ мебошад. Он нишонаҳои асосии сохтори давлатии империяи Рими Бевақтаро ҳамчун мерос қабул карда, анъанаҳои сохтори давлатии Римо бо унсурҳои истибдоди шарқӣ ҳамоҳанг намудааст. Ҳокимони Константинопол дар “шахси” Византия ҷойгири империяи Римро медиданд. Дар асри V сарфи назар…
Муфассалтар » -
Таъсисёбии византия. Каламрав, шароити табии ва ахоли
МАФҲУМИ “ИМПЕРИЯИ ВИЗАНТИЯ” Империяи Византия номи худро аз номи мустамликаи қадими Мегар, шаҳрчаи начандон калони Византия гирифтааст. Дар он ҷо дар солҳои 324- 330 император Константин пойтахти нави империяи Рим –Константинополро бунёд карда буд, ки он баъдтар пойтахти Византия мешавад..Номи “Византия” бапъдтар ба миён иеояд Византиягиҳо бошанд, худро римӣ –…
Муфассалтар » -
Сарчашмахо оид ба таърихи Византияи асрхои III — V
1.ВИЗАНТИЯ АЗ ҶОМЕАИ ҒУЛОМДОРӢ — РӮ БА ҶОМЕАИ ФЕОДАЛӢ Садсолаҳои нахустини таърихи Византия марҳалае буд, ки сохти кӯҳна — ҷомеаи феодалӣ сукут карда, муғҷаҳои муносибатҳои феодалӣ аз худ дарак дода ва дар баробари ин шикасти пуразоб, пурихтилофи идеологияи ғуломдорӣ ва тавлиди маданияти феодалӣ сурат мегирифт. Барои он пуразоб буд, ки…
Муфассалтар » -
Техника ва технология дар тамаддуни рими кадим
Маданияти Рим дар Аврупо ва ҳавзаи Баҳри Миёназамин бо шарофати он васеъ паҳн мегардад, ки ба он сохтори идораи самаранок, низоми ягонаи ҳуқуқ, инчунин бо шарофати малакаю маҳорати устоҳо ва муҳандисони Рим, ки дар сатҳи баланд қарор доштанд, мусоидат мекарданд. ШАРОИТИ РУШДИ ТЕХНИКӢ ДАР РИМИ ҚАДИМ. Римиҳо ба нашъунамои техника…
Муфассалтар » -
Конститутсияи(Сарконуни)Чумхурии Точикистон
МО, ХАЛҚИ ТОҶИКИСТОН, қисми ҷудонашавандаи ҷомеаи ҷаҳон буда, худро дар назди наслҳои гузашта, ҳозира ва оянда масъул ва вазифадор дониста, таъмини соҳибихтиёрии давлати худ ва рушду камоли онро дарк намуда, озодӣ ва ҳуқуқи шахсро муқаддас шумурда, баробарҳуқуқӣ ва дӯстии тамоми миллату халқиятҳоро эътироф карда, бунёди ҷомеаи адолатпарварро вазифаи худ қарор…
Муфассалтар » -
Конституция Республики Таджикистан
МЫ, НАРОД ТАДЖИКИСТАНА, являясь неотъемлемой частью мирового сообщества, сознавая свой долг и свою ответственность перед прошлым, настоящим и будущими поколениями, понимая необходимость обеспечения суверенитета и развития своего государства, признавая незыблемыми свободу и права человека, уважая равноправие и дружбу всех наций и народностей, ставя задачей создание справедливого общества, ПРИНИМАЕМ И ПРОВОЗГЛАШАЕМ…
Муфассалтар » -
Конуни чумхурии точикистон дар бораи масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд
Мақсади Қонуни мазкур пурзӯр намудани масъулияти падару модар дар таълиму тарбияи фарзанд дар рӯҳияи инсондӯстӣ, ифтихори ватандорӣ, эҳтироми арзишҳои миллӣ, умумибашарӣ ва фарҳангӣ, инчунин ҳифзи ҳуқуқу манфиатҳои фарзанд мебошад. БОБИ 1. МУҚАРРАРОТИ УМУМӢ Моддаи 1. Муносибатҳое, ки Қонуни мазкур танзим менамояд Қонуни мазкур масъулияти падару модар ва шахсоне, ки онҳоро…
Муфассалтар »