Месяц: Апрель 2020
-
Маърифат ва эҷодиёти илмӣ
С.1. Мафҳуми маърифат. Субъект ва объекти маърифат. С.2. Ваҳдати маърифати ҳиссӣ ва ақлӣ. С.3. Масоили ҳақиқат дар фалсафа. 1. Маърифат (кал. ар. шинохтан, донистан) – ҷараёни иҷтимоӣ – таърихии фаъолияти эҷодии одамон буда, дониши онҳоро дар асоси инъикоси фаъоли олами воқеӣ ташаккул медиҳад ва дар заминаи он марому мақсади фаъолияти…
Муфассалтар » -
Шуур ҳамчун инъикоси воқеият ва фаъолияти ҷамъиятӣ
С.1. Мафҳуми шуур. Шуур ҳамчун инъикоси ҳастии олами материалӣ. С.2. Пайдоиши шуур ва моҳияти иҷтимоии он. С.3. Таносуби рӯҳониёт ва моддиёт. С.4. Шуури инфиродӣ ва шуури ҷамъиятӣ, робитаи диа – лектикии онҳо. С.5. Сохтори шуури ҷамъиятӣ ва дараҷаҳои он. С.6. Шаклҳои шуури ҷамъиятӣ ва меъёрҳои фарқияти онҳо. 1. Шуур (кал.…
Муфассалтар » -
Фаъолияти амалии инсон
С. 1. Амалия ҳамчун тарзи махсуси робитаи инсон ва олам. С. 2. Сохтори амалия. Ваҳдати ҷанбаҳои объективӣ ва субъективӣ дар амалия. С. 3. Шаклҳои фаъолияти амалии инсон. 1. Амалия (кал. ар.), ин фаъолияти моддӣ, ҳиссию предметии бо мақсади одамонест, ки барои дигаргун сохтани олами моро иҳота карда, табиату ҷамъият равона…
Муфассалтар » -
Муаммои инсон дар фалсафа
С.1. Табиат, моҳият ва таъиноти инсон. С.2. Ҷанбаҳои биологӣ ваиҷтимоӣ дар инсон. С.3. Инсон ва инсоният.Таносуби ҳаёт ва марг. 1. Дар улуми фасафа ва табиатшиносӣ мафҳуми табиат ба маънои мухталиф истифода мешавад. Ин мафҳум барои фаҳмиши фалсафаи инсон низ зарур аст. Тавассути он хусусиятҳои хоси инсонро ҳам ошкор сохтан мумкин…
Муфассалтар » -
Фалсафаи Гегел
Моҳияти фаъолиятию талаботии қобилият дар « Фалсафаи ҳуқуқ»-и Гегел Фалсафаи Гегел, ки андешаю арзёбии моҳиятии таърихи умумиҷаҳонӣ аст, дар баробари муайян кардани роҳи инкишофи афкори фалсафӣ мутазоддии мавҷудияти инсонро ҳамчун проблемаи марказии фалсафа баҳогузорӣ мекунад. Дар робита ба ин фаъолиятро ҳамчун самти бунёдии олами худинкишофёбанда ҳисобида, меҳнати инсонро дар ташаккули…
Муфассалтар » -
Фалсафаи ирратсионалии Нитсше
Яке аз симоҳои шинохтаи фалсафаи охири асри 19-и Аврупо,ки ирратсионализм ва «фалсафаи ҳаёт»-ро муаррифӣ мекунад, Фридрих Нитсше мебошад. Фаъолияти эҷодии ӯро одатан ба се давра ҷудо мекунанд. Ба давраи аввал асарҳое дохил мешаванд,ки ба фарҳанги юнонӣ ва умуман фалсафаи аттиқа алоқамандӣ доранд,ки «Тавлиди фоҷиа аз рӯҳи мусиқӣ», «Фалсафа дар марҳилаи…
Муфассалтар » -
Ташаккули фалсафаи ирратсионалӣ ва Метафизизикаи А.Шопенгауэр
Фалсафаи Гегел нуқтаи баланд ва хотимаи фалсафаи классикӣ буд,ки ба хирад ҳамчун нерӯи муайянкунандаю моҳиятии воқеият бунёд меёфт.Таҳти фалсафаи классикӣ самти умумӣ ва услуби идеявии тафаккур дар назар дошта мешавад,ки на танҳо муқаррароти бошууронаи файласуфони асрҳои 17-18, балки шароит ва механизмҳои эҷод ва тавлиди донишҳои фалсафии ин замонро инъикос менамояд.1…
Муфассалтар » -
Афкори фалсафии асримиёнагӣ ва эхё
1. Фалсафаи масеҳии асримиёнагӣ: патристика ва схоластика. Реализм ва номинализм. 2. Фалсафаи мусулмонии асримиёнагии Шарқ. 3. Хусусиятҳои асосии фалсафаи давраи Эҳё. 1. Фалсафаи масеҳии асримиёнагӣ: патристика ва схоластика. Реализм ва номинализм. Фалсафаи масеҳии асримиёнагии Ғарб қариб 1000-сол, аз асри V то XV тул кашидааст. Асрҳои I-IV давраи гузариш аз антиқа…
Муфассалтар » -
Фалсафаи Замони Нав (асри 17) ва давраи маорифпарварӣ (асри 18)
Нақшаи корӣ: Ташаккули манзараи механикӣ-материалистии олам ва масъалаи методи маърифатӣ.Сенсуализми материалистии Ҷ. Локк ва идеализми субъективии Берклӣ ва Юм.Фалсафаи маорифпарварӣ ва материализми фаронсавии қарни XVIII. С.1. Ташаккули манзараи механикӣ-материалистии олам ва масъалаи методи маърифатӣ. Қарни XVII дар рушди фалсафаи урупоӣ як таҳаввулеро ба миён овард. Сармоядорӣ пурқувват шуда, тағйиротҳои ҷиддӣ…
Муфассалтар » -
Муносибати инкишофёбанда: равоншиносии педагогӣ
Дар асрҳои 19-20 дар равоншиносӣ З.Фрейд равияи психоанализро ба вуҷуд овард. Дар он ҳама гуна рафторро, махсусан ғайримуқаррарии инсонро, вобастабуда бо асабонияти модарзодӣ (фитрӣ) ё ногузир бадастовардааш мефаҳмонд, ки онро ҷуброн кардан мумкин аст, вале нест кардан имкон надорад. Ин тасдиқи имконнопазирии мақсаднок идора кардани интиқол ва интиқолоти тағйирии рамзҳои…
Муфассалтар » -
Маорифи инсониятпарварона
Пайдоиши низомҳои педагогӣ дар чорчӯбаи равияи дуюм – ғайриклассикӣ дар маориф, (ки ба инкишофи шахсӣ ва эҷодӣ нигаронида шудааст), пеш аз ҳама, бо зарурияти барқарору собит кардани ягонагии таълим ва тарбия вобаста аст. Ин масъала аз ҷониби ҷараёни маорифпарварии фаронсавӣ гузошта шуда буд, ки вай кӯшишу ибтикороти инқилобии истиқрори ҷомеаи…
Муфассалтар » -
Маориф ҳамчун раванд ва воситаи интиқоли фарҳанг
Ташаккули ҷамъияти инсонӣ бо пайдоиш ва инкишофи фарҳанги он – низоми меъёрии воситаҳои моддӣ, ташкилӣ ва маънавии таъмини мавҷудияти инсон тавассути фаъолият оид ба ҳалли мушкилоти пайдошуда — вобаста аст. Маънои фаъолияти инсонӣ дигаргунсозии ба мақсад мувофиқи олам, ҳадди аққал барои ҳаёти инсон мувофиқ сохтани он мебошад. Чунин муносибат ба…
Муфассалтар » -
Ҳудудҳои салоҳияти муҳандисияи иҷтимоӣ (лоиҳасозии иҷтимоӣ): мавқеи идеологияи либерализм
Идеологияи либерализм дар шароити ҳозира тарзи нигариш ба дигаргунсозиҳои иҷтимоиро муайян намуда, ҳам ба илмҳои иҷтимоӣ, ҳам ба амалияи ҷамъиятии кишварҳои Аврупои ғарбӣ ва ИМА таъсири калон мерасонад. Дар боло мо дида гузаштем, ки либерализми асри ХIХ ҳамчун идеологияи некдиди иҷтимоӣ муносибати худро ба пешгӯиҳои ояндаи дур куллан тағйир дод:…
Муфассалтар » -
Иштироки илмҳои иҷтимоӣ-гуманитарӣ дар санҷиши барномаҳо ва лоиҳаҳои иҷтимоӣ
Ибтидои асри ХХ бо инқилоб дар физика хотирмон гашт, ки зарурати аз нав дида баромадани принсипҳои асосии парадигмаҳои илми классикиро ба миён гузошт. Чунин мафҳумҳо, ба мисли «дониш», «эътимодбахшӣ», «ҳақиқат» даъвои объективӣ буданашонро акнун гум карданд, зеро пас аз ин объективият маҳз дар истилоҳҳои байнисубъективият муайян карда мешуд. Категорияи «моҳият»…
Муфассалтар » -
Ташкилшавии маҷмуоти фаннии илмҳои иҷтимоӣ-гуманитарӣ дар қаринаи дигаргунсозиҳои ҳаёти ҷамъиятӣ (асрҳои 19-20)
Барои фаҳмидани он, ки барои чӣ маҳз дар асри ҶIҶ баъзе фанҳои доираи иҷтимоӣ-гуманитарӣ ташкил ёфтанд, бояд ҷараёни гузариш аз ҷамъияти анъанавӣ ба капиталистиро дида мебароем, ки ҳамчун ивазшавии фаъолияти арзишӣ-оқилона бо фаъолияти ҳадафӣ-оқилона баррасӣ карда мешавад. Мувофиқи ибрози Макс Вебер, кeшиши оқилонатар гардонидани амали иҷтимоӣ нақши муҳиме дар ташаккули…
Муфассалтар » -
Фарханг хамчун яке аз шаклхои тачассумкунии хаёт дар вакт
Чун анъана, ба сифати тавсифи ҷамъбастии инкишофи ҷамъият ва инсон чунин меъёрҳо, аз ҷумла давомнокии миёнаи ҳаёт, сатҳи фавти модарон ва атфол, нишондиҳандаҳои саломатии ҷисмонӣ ва рӯҳӣ, ҳисси қаноатмандӣ аз ҳаёт ва ғайра пешниҳод карда мешаванд. Мавзӯи ҳаёт дар доираи антропобиологии он, ба мавзӯҳои низомҳои фалсафӣ ва сотсиологии ба хирадгароӣ…
Муфассалтар » -
Мазмуни иҷтимоӣ-фарҳангӣ ва гуманитарии категорияи «ҳаёт»
Категорияи «ҳаёт» дар номгӯи категорияҳои асосии фалсафаи классикӣ ҷой надошт. Сабаби чунин муносибати «ноҳурматона» ба чунин, гӯё ки шакли универсиалӣ ва бунёдии ҳастии инсонӣ дар чӣ буд? Сухан дар сари он аст, ки категорияҳо гуфта, дар фалсафа мафҳумҳоеро дар назар дошта мешавад, ки робитаю муносибатҳо ва хосиятҳои умумитарин, муҳимро инъикос…
Муфассалтар »